Συνολικές προβολές σελίδας

Τρίτη, 22 Νοεμβρίου 2011

Από τη Ζωή των Γυναικών στα παρχάρια.



Μια ανέκδοτη ιστορία



Συνέβαινε , σπάνια βέβαια, να διαταράσεται η ηρεμία και η  ειρηνική ζωή των παρχαριών από τις αυθαιρεσίες, Τούρκων, οι οποίοι προκαλούσαν μικροεπεισόδια και παραβίαζαν τα σύνορα των παρχαριών. Καταπατούσαν με τα κοπάδια τους εκτάσεις, και αν δεν υπήρχε σθεναρή αντίσταση, τότε τα κατακρατούσαν κάνοντας τα δικά τους. Αυτή  η τακτική έπρεπε να αντιμετωπισθεί άμεσα και δυναμικά από τους παρχαρέτας. Η πρωτοβουλία για την αντίδραση φυσικά ήταν των γυναικών και ιδιαίτερα της Παρχαρομάνας. Άνδρες στα παρχάρια δεν υπήρχαν.
Από ένα ιστορικό γεγονός που συνέβη στα παρχάρια της Ζάβερας γύρω στα 1890 επιβεβαιώνεται η αλήθεαια των προκλήσεων και των αυθαιρεσίων των Τούρκων με σκοπό την κατακράτηση εκτάσεων των παρχαριών αλλά η αποτελεσματική αντίδραση των γυναικών.
Το καταγράφουμε όπως το αφηγήθηκε η μακαρίτισσα Σοφία Ζερζελίδου, παρχαρομάνα τότε στα παρχάρια της Ζάβερας.



-Θεία Σοφία, ε Θεία! Εγέντον ένα ώραν και το κεσόγλη το σουρίν εγιανλαεύτεν πέραν κιάν και εκλώστεν σα Φουρνόπα μερέαν.
Αέτς εβάρκιζεν ο Μήτον το κιρόν'τ'ανέψ τση παρχαρομάνας ας ση Ζάβερας τα καλύβια αποκεφαλού.
Η καλομάνα η Σοφία έκ'σεν το γνώριμον την λαλίαν και εξέβεν ας σο καλύβ'-ν-ατς. Και άλλ' παρχαρομάνες και ρομάνες, κορίτσια και νυφάδια εξέβαν ασα καλύβια  τουν να ελέπνε ντό γίνεται οξουκέσ'. Του παιδά η λαλία ετσίριζεν άμον τσιμπόν και  θα ετσέριζεν' τ ωτία τουν. Ετοπλαεύταν ση Σοφίας το καλύβ' εμπροστά και  εκλώσταν και τερούν σα Φουρνόπα μερέαν. Εκεί ντό τερείς! Δύο τρανά σουρία  πρόατα τ' έναν ας σην Τσιμεράν μερέαν και  τα 'άλλο ας σο Λιμνίν μερέαν σιμών' και στέκ'νε σου Ψαρολίμν' το γιαζίν. Ερώτεμαν' κι θελ'. Ξένα πρόατα είν'. Τουρκαντίων βίος έν. Επιδέβαιν το συωόρ του παρχάρη  ατουν και έρθαν συνευτά- συνευτά να βοσκίζ' νε του Ψαρολιμνί' το ζυγούδ΄. Ρομάνες, κορίτσια, ατό στέκετεν και τερείτεν, εκούιξεν η παρχαρομάνα η Σοφία και ελαίξεν το μουρμουλένεν το στουράκ, έναν αγραπιδένεν ξερόν κοντόχοντρον στουράκ΄, που είχεν ατο πάντα σο ζωνάρ'ν ατς κέσ'. Πάντα όσα φοράς κάποιος αν επείραζεν ατεν με τα 'εκείνο εδιόρθωνεν ατον. Χέρια ποδάρια, πλευρά τιδέν κι εφήνεν ατον. Παλληκαρού γυναίκα, και όλ'πα εσάευαν ατεν.
- Ντο θαμάζετεν.άμον παγωμέν'!  Τα σουρία Τουρκαντίων βίος έν. Ατός αφορισμένον ο Κεσόγλης ξάν ετσαφίεν η κοτύλα τ', ξαν θέλ να παίρ' το μάθεμαν ατ'. Ντό στέκουμε! Ας εφτάμε εκείνο ντο πρέπ'. Ο λόγος τση παρχαρομάνας έτον νόμος, ποίος θα έλεγεν γιόκ.
-Σωστά λέει η Παρθέναη Ρομάνα, ντό στέκουμε. Ντό στέλουμε είπαν και άλλ'οι γυναίκ' και έτρεξαν να παίρνε σα χέρια τουν ήντιαν εύραν εμπροστά τουν, τσουντσουρούκια, στελία,υφτάρια,κρωπία,κερεντία.
Όλ κάτ'εύραν και επαίραν και εξέβαν ληγάρια- ληγάρια ας  σου παρχάρη' το γιατάκ και επαίραν δρόμον σο βαθύν τ'ορμίν μερέαν. Επιδέβαν και εντώκαν σα Φουρνόπα κέσ.
Πολλά 'κι επήγεν εσίμωσαν το σουρίν. Τα σκύλία ύλαξαν και τεσσάρ'- πέντε νομάτ' τσιοπάν' αρματωμέν' με μαρτένια και κάμας εξέβαν εμπροστά. Δύ' νομάτ' έρθαν εμπροστά, άλλ' εσύριξαν τα πρόατα και εκείνα πα ερχίνεσαν να τοπλαεύκουνταν.



Αλλο μίαν οι παρχαρομάνες, πρώτεσα η καλομάνα η Σοφία εμπροστά και από πίσ' οι ρομάνες φοβερίζνε τσοι σιλιαχλήδες και λαϊζ' νε σον αέραν στουράκια, σακκουλοξύστες, στελία,κρωπία,και υφτάρια. Ξάϊ οπίσ' κι τερούν. Το σουρίν ετοπλαέφτεν. Τα τσοπανόσκυλα εσέγκαν τα ουράδια τουν αφκά σ' αντσία τουν και το ύλαγμαν ατουν ελάεν, εγέντον άμον κλάψιμον.
Κάτ' εθέλεσεν να λέει είνας ας σοί τσοπάντ'ς. Έχασεν το στόμαν ατ' και κράξ ! έφαεν τη στουρακέαν τσ' Σοφίας τση Παρχαρομάνας σο κιφάλ' απάν'.
- Γιανλής ολτού , λάθος εγέντον, καλομάνα, είπεν σιασιρεμένα ο μειζέτερον ας σοι τσοπάντ'ς. Δείσα έτον και εχάσαμε την στράταν.
-Γιανλής - μανλής 'κι εγροικώ και καλομάνα πα ' κι θέλω να λες με.Και δείσα πα να έτον και ΄κι έλεπαν τα στραβά σουν, πού έτον ο νούς εσούν ; . Να φεύετεν απαδακές. Αούτα τα μέρια πάντα τ'εμέτερα έσαν. Επάρτεν αλήγορα τ'αλκερά σουν και δεβάτεν ς'σ'εσέτερα τα παρχάρια. Και πέτεν  εκείνον τον εφέντην εσουν, άλλο να μή γιαγκουλεύκεται και στείλ'τ'σας  ας σο συνόρ' και πέραν. Και σπουτα πίνουμε Ζάβερας κρύον νερόν κανείς ξένος΄κι εμπορεί να διατάχκεται το βίον εμουν/ Αρ' φυέστεν απ' εμπροστά μουν, θα κατακλαδεύουμε σας. Κορίτσια, Λέει, ρομάνες, ωυφάδια, ψηλά τα κρωπία, τα υφτάρια, τα στελία, και εκείνε έσκωσεν ψηλά το μουρμουλένεν το στουράκ΄ντ΄εκράνεν σ'άγουριακόν το χέρ-ν-ατς και λέει ατς :  Ακόμαν αδακά είστεν : Εριφάντ' εχπαράαν.
Αρ εσύριξαν, επεσύριξαν οι τυφεκλήδες οι τσοπάν', ετοπλάεψαν τ'άκλερα τουν, απαίραν τα παστρικά τουν και επήγαν εχάθαν, κ άλλο' κι εφάνθαν.
Οι ρομάνες πα εκλώσταν σα καλύβια  οτυν και η Σοφία η τρανέσα η παρχαρομάνα εσέγκεν ξαν σο  ζωνάρ ν ατς κέσ' το μουρμουλένεν το στουράκ΄ν ατς και είπεν εκείνε εκείνεν; << Ας έχουμε το νούν εμουν, ατα τα σκθλία οπίσ' 'κι πάγνε, ο θεόν και καίει ατς. Το μουρμουλένεν το στουράκ' εποίκεν το θάμαν εθε.





Να ευχαριστήσω μες  απ την καρδιά μου την κυρία Όλγα Δουλγερίδου Μαρκεζίνη που μας εξέδωσε κάποιες  Φωτογραφίες  από δικό της αρχείο που τράβηξε στα παρχάρια της Πατρίδας μας !  Ευχαριστούμε ... 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites More