Συνολικές προβολές σελίδας

.

Θέλετε να αποκτήσετε μια Ποντιακή λύρα ? Θέλετε έργο τέχνης ποιότητα και ποικιλία ? Τότε το μόνο που έχετε να κάνετε είναι να πατήσετε σε αυτό το σύνδεσμο ι να με πάρετε σε αυτό το τηλέφωνο . . . Επικοινωνήστε μαζί μου 6977220589

Το Ελληνικόν Φροντιστήριον Τραπεζούντος

Το Ελληνικόν Φροντιστήριον Τραπεζούντος, ή «Φάρος της Ανατολής» όπως χαρακτηρίστηκε, ήταν σχολείο της ελληνικής ομογένειας της Τραπεζούντας. Το σχολείο αυτό άρχισε να λειτουργεί κατά τους πρώτους αιώνες της τουρκικής δουλείας δεν ήταν όμως σε περίοπτη τάξη πλην όμως ήταν το μοναδικό σ΄ όλη τη περιοχή. Με το χρόνο όμως άρχισε και η αναγνώρισή του όπου και ονομάστηκε Φροντιστήριο. Σ΄ αυτό συνετέλεσαν περισσότερο οι Ηγεμόνες της Μολδοβλαχίας Μουρούζες και Υψηλάντες όπου στις αρχές του 18ου αιώνα, ενθυμούμενοι την καταγωγή τους, άρχισαν να το επιχορηγούν οικονομικά για την γενικότερη ανύψωσή του. Το όνομα Φροντιστήριο φέρεται να έλαβε περί το 1682.

Τρίτη, 28 Ιουνίου 2011

Η ΒΑΦΤΙΣΗ

Τα έθιμα κατά τη βάφτιση ήτανε σχεδόν τα ίδια σ’ όλον τον Πόντο.

ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ
Την βάφτιση στον Πόντο την θεωρούσαν ένα από τα σπουδαιότερα, αν όχι το σπουδαιότερο, απ’ όλα τ’ άλλα Μυστήρια. Επικρατούσε η δοξασία ότι ή απαλλαγή από το προπατορικό αμάρτημα, εξασφάλιζε κατά το μεγαλύτερο μέρος την αιώνια ζωή στον άλλον κόσμο.
Προπαντός για τα μικρά παιδιά πίστευαν ότι, αν τύχαινε να πεθάνουν βαφτισμένα, πριν μεγαλώσουν κι’ αρχίσουν τις αμαρτίες, ήταν απόλυτα εξασφαλισμένος ό Παράδεισος, αν τύχαινε πάλι να πεθάνουν αβάφτιστα, ή ψυχούλα τους θα ήτανε κολασμένη στην αιωνιότητα. Γι’ αυτό και η σοβαρότερη φροντίδα μόλις γεννιόταν ένα παιδί ήτανε να το βαφτίσουν. Έτρεμαν μην πεθάνει πριν προλάβει να βαφτιστεί. Σε μιά τέτοια περίπτωση η θανάσιμη αμαρτία βάρυνε τούς παππούδες, σύμφωνα με την παράδοση, διότι οι γονείς τού παιδιού, σαν νεότεροι, δεν είχαν πείρα τής ζωής—έταν τζαχάλ’ =ήσαν άμαθοι, τζαχίληδες.Για να προλάβουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο επισπεύδανε τη βάφτιση, πού γινότανε συνήθως 15—40 μέρες μετά τη γέννα.

ΑΝΑΔΟΧΟΙ
Από καθιερωμένη συνήθεια το πρώτο παιδί ενός αντρόγυνου ήταν υποχρεωμένος να το βαφτίσει ό κουμπάρος του, εκείνος πού τούς στεφάνωσε. Τ’ άλλα παιδιά τους τα βάφτιζαν συγγενείς και φίλοι. Οι γονείς, πριν γεννηθεί το παιδί, σε κανένα δεν έδιναν λόγο, μόνο αρκούντανε να πουν: ας λευτερούται ή ας λευτερούμαι μίαν με το καλόν κ’ επεκεί ελέπομε =ας λευτερωθεί ή ας λευτερωθώ πρώτα με το καλό κ’ έπειτα βλέπομε. Όλοι οι υποψήφιοι ανάδοχοι είχαν το νου τους, μόλις γεννιότανε το παιδί να στείλουν γάλα στη λεχώνα. Όποιος πήγαινε ή έστελνε πρώτος το γάλα, εκείνος αποκτούσε το δικαίωμα να το βαφτίσει. Αν οι γονείς για οποιοδήποτε λόγο ήθελαν να κάμουν κουμπάρο έναν πού δεν το είχε ζητήσει, τότε άσχετα με τους τυχόν άλλους υποψήφιους, μόλις γεννιότανε το παιδί του στέλνανε μια λαμπάδα κι’ ένα μεταξωτό μαντίλι με τη μαμή πού του ’λεγε: έστειλανε-σε την λαμπάδαν ασ’ ση... τάδε, να βαφτίεις το παιδίν-ατουν ή το μωρόν-ατουν. Η μαμή για τον κόπο της έπαιρνε φιλοδώρημα χρηματικό παχσούσ’.
Αν ήθελε κανείς οπωσδήποτε και με κάθε θυσία να προτιμηθεί και να εξασφαλίσει απόλυτα τη συγκατάθεση των γονιών να τούς βαφτίσει το παιδί, τότε ευθύς μετά τη γέννα έπρεπε να στείλει ένα ποτήρι λάδι. Οι γονιοί ήταν υποχρεωμένοι να το δεχτούν. Ούτε και μπορούσαν πια να κάμουν χρήση τής λαμπάδας, όπως είπαμε πιο πάνω. Επικρατούσε το δόγμα: ή λαμπάδα ’κί νικά τ’ ελάδ’.
Όλα τα παιδιά πού βάφτιζε ό ίδιος ό ανάδοχος λογιζόνταν αδέρφια πνευματικά και δεν έπεφτε μεταξύ τους στεφάνι, έπεσαν σ’ ένα αγκάλαν και ’κι τισεύνε. Γι’ αυτό κ’ επιδίωκε ό καθένας να βαφτίζει μόνο αγόρια ή μόνο κορίτσια.

ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ
Η πρόσκληση στη βάφτιση γινότανε κι’ από το μέρος των γονιών του παιδιού κι’ από το μέρος τού αναδόχου. Έστελναν ένα παιδί στα γνωστά και φιλικά τους σπίτια και τούς προσκαλούσανε στη βάφτιση, είτε την ίδια μέρα, είτε μιά μέρα νωρίτερα. Στο παιδί αυτό οι καλεσμένοι δίναν φιλοδώρημα χρηματικό—παχσούσ’.
Επίσης κ’ οι γονιοί κι’ ό ανάδοχος όσους συναντούσανε τις προηγούμενες μέρες τούς έκαναν λόγο για τη βάφτιση και τούς προσκαλούσαν.

ΒΑΦΤΙΣΤΙΚΑ
Ο νονός ήταν υποχρεωμένος να προμηθευτεί για το μικρό εσώρουχα είτε ραμμένα, είτε σε ύφασμα χασεδένιο. Επίσης και ύφασμα μάλλινο ή μεταξωτό για ρουχαλάκια. Στα τελευταία χρόνια υπήρχαν όλα έτοιμα σε κουτιά, κ’ έτσι τα προμηθευόταν. Έπαιρνε ακόμα κ’ ένα σταυρό με αλυσιδίτσα ή μεταξωτή κορδέλλα, τα κουφέτα, και κεριά να βαστούν οι καλεσμένοι. Εκτός αυτά, την ημέρα πού ήτανε να γίνει ή βάφτιση, έστελνε και γλυκίσματα: τσιριχτά—λουκουμάδες—, πορέκ κ.τ.λ.
Τη μεγάλη λαμπάδα για τη βάφτιση την έπαιρνε πάντως η μητέρα του παιδιού και την έστελνε στο μελλούμενο κουμπάρο της.

ΒΑΦΤΙΣΗ
Η βάφτιση μπορούσε να γίνει είτε στο σπίτι, είτε στην εκκλησία. Η μητέρα δεν πήγαινε στο Μυστήριο έμενε σπίτι κι’ αν η βάφτιση γινόταν εκεί, πήγαινε σε άλλο δωμάτιο.
 Στην εκκλησία ο ανάδοχος, με το παιδί στην αγκαλιά, ή στην αγκαλιά τής μαμής, περίμενε στο νάρθηκα, όπου ο παπάς διάβαζε τούς εξορκισμούς και τα κατηχητικά. Μόλις ο νονός έλεγε το όνομα τού παιδιού, αμέσως έτρεχαν τα παιδιά να πάνε στο σπίτι και να φέρουν την είδηση στη μητέρα του — να πάνε στοιχαράζ’ν-ατην. Για αμοιβή παίρνανε φιλοδώρημα χρηματικό: τα στοιχαράτκα. Αν η βάφτιση γινότανε στο σπίτι, τότε το στοιχαρίαγμαν γινόταν από δωμάτιο σε δωμάτιο. Αυτά, βέβαια, όταν ο ανάδοχος κρατούσε μυστικό το όνομα που ήθελε να βάλει στο παιδί.
Μετά τις προκαταρκτικές εξορκιστικές και κατηχητικές ευχές στο νάρθηκα, ο παπάς οδηγούσε τον ανάδοχο με το παιδί στην αγκαλιά στη μέση της εκκλησίας, όπου ήτανε στημένη ή κολυμβήθρα, κι’ ολόγυρα οι συγγενείς κ’ οι καλεσμένοι. Σ’ όλους έδιναν κεριά πού τ’ άναβαν την ώρα εκείνη. Στους παπάδες και ψάλτες έδιναν λαμπάδες. Συνεχιζόταν έτσι ή βάφτιση με τη γνωστή σειρά και το τυπικό τής εκκλησίας. Ο ανάδοχος εκτός τα έξοδα όλα τής εκκλησίας, έδινε χρηματικό φιλοδώρημα και στη μαμή.

ΟΝΟΜΑΤΑ
Επικρατούσε ή συνήθεια να βάλουν τα ονόματα των παππούδων, και μάλιστα όταν ήταν πεθαμένοι. Αν ζούσαν, το είχανε σε κακό—από πρόληψη—να βάλουν τα ονόματά τους. Ωστόσο μερικοί παππούδες προτιμούσανε ζώντας να καμαρώσουν τα εγγόνια πού με τ’ όνομά τους θα τούς διαδεχόντανε στη ζωή. Επίσης προτιμούσανε να βάλουν τα ονόματα τυχόν πεθαμένων αδελφών των γονιών τού παιδιού. Πάντως για να μπουν τα ονόματα αυτά έπρεπε να ‘ναι σύμφωνος κι’ ο ανάδοχος πού είχε το «βέτο». Συνήθως ό ανάδοχος δε διαφωνούσε. Μπορούσε όμως να ‘χει κι’ ό ίδιος τις απόψεις του και να προτιμήσει να βάλει όνομα τής αρεσκείας του ή δικών του συγγενών κι’ αγαπημένων προσώπων. Αν δεν υπήρχε καμμιά σοβαρή προτίμηση για την εκλογή τού ονόματος, τότε μεσολαβούσαν κι’ άλλοι επικουρικοί παράγοντες:
Αν τύχαινε να γεννηθεί το παιδί σε ταξίδι, συνήθιζαν να τ’ ονομάζουν Ευστράτιο Ευστράτια—Στρατή. Αν γεννιότανε την ημέρα ή την παραμονή καμμιάς γιορτής, προτιμούσαν τ’ όνομα τού Αγίου τής Αγίας πού γιόρταζε και μάλιστα αν τύχαινε να γεννηθεί δύσκολα• λέγανε τότε πώς ό Άγιος λευτέρωσε την μητέρα κ’ έσωσε και το παιδί. Αν στους γονιούς δεν στεκόντανε παιδιά, προτιμούσαν να τ’ ονομάσουν Στυλιανό ή Στυλιανή, Ευστάθιο ή Ευσταθία.

ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ
Το ξεκίνημα από την εκκλησία για το σπίτι γινότανε με τελετουργική πομπή. Ο ανάδοχος βαστούσε το νεοφώτιστο ξαπλωμένο στα μπράτσα του και τη λαμπάδα στο χέρι. Ακολουθούσαν οι καλεσμένοι. Οι παπάδες κ’ οι ψάλτες προβαδίζοντας ψέλνανε σ’ όλο το διάστημα τού δρόμου το «όσοι εις Χριστόν βαπτίσητε.. », το «εν τη ερυθρά θαλάσση...» κ.τ.λ. Μόλις φτάνανε στο σπίτι, ή μητέρα τού παιδιού παρουσία τού παπά έκανε τρεις μετάνοιες και σταυρούς μπροστά στον ανάδοχο, τού φιλούσε το χέρι και παραλάβαινε το παιδί λέγοντάς του: Πάντ’ άξιος. Ο νονός παραδίνοντας το παιδί έλεγε: Ούς τα εφτά χρόνα σ’ εσέν τεσλήμ =ως τα εφτά χρόνια σού το παραδίνω—σου το εμπιστεύομαι. Αφού καθόνταν ύστερα όλοι, τους κερνούσανε γλυκό και κονιάκ, αργότερα δε και γλύκισμα. Επίσης μετά το κέρασμα στρώνανε τραπέζι με διάφορα τσερεζικά, μεζέδες, φρούτα, πιοτά, προσφέρνανε τσάι με παξιμάδια, τυρί, ελιές κ.τ.λ. Στο τέλος μοίραζαν και τις μπομπονιέρες με τα κουφέτα. Στα παλιότερα χρόνια αντί για κουφέτα μοίραζαν τσερεζικά.


ΜΕΤΑ ΤΗ ΒΑΦΤΙΣΗ
Την επόμενη βδομάδα ή στα δεκαπέντε, ο γονιοί τού νεοφώτιστου στέλνανε στον ανάδοχο και στους δικούς του δώρα. Συνήθως δίνανε στον ανάδοχο: Ένα πουκάμισο μεταξωτό, ένα μαντίλι μεταξωτό, ένα ζευγάρι κάλτσες και ένα ζευγάρι παντόφλες κεντητές. Στην νουνά: Ένα πουκάμισο λινό με υφασμένο μετάξι ολόγυρα—πασά κεναρλούν καμίσ’. Στους τυχόν γονιούς ή άλλους σπιτικούς τού νονού από ένα ζευγάρι κάλτσες.
Επίσης καλούσανε σε γεύμα καμιά Κυριακή τον ανάδοχο με τη γυναίκα του. Αν ήταν ανύπαντρος τον καλούσανε συχνότερα σε γεύματα και σε δείπνα

ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Ο ανάδοχος θεωρούταν ό πνευματικός πατέρας τού παιδιού μετά τα εφτά του χρόνια. Ώσπου να μεγαλώσει, δεν έπαυε να δείχνει το ενδιαφέρον του. Φρόντιζε για τη μόρφωσή του και γενικά για την προκοπή του, και τού παράστεκε σε κάθε φάση τής ζωής του, προπαντός όταν τύχαινε να μείνει ορφανός από πατέρα ή μητέρα. Ιδιαίτερα φρόντιζε να το παρακολουθεί αν πάει ταχτικά στην εκκλησία και αν είναι ευσεβής και θεοφοβούμενος. Η κηδεμονία αυτή συνεχιζόταν ως τούς γάμους τού παιδιού. Το μικρό όταν άρχιζε να μιλάει ονόμαζε τον ανάδοχό του δεξάμενε (τελευταία και νονό) και τη νουνά του: δεξαμέντσα ή νουνά. Ο ανάδοχος κ’ ή γυναίκα του το προσαγόρευαν: δέξιματ’ ή με τ’ όνομά του.
Το παιδί σεβότανε τούς αναδόχους του όπως και τούς γονιούς του.
Κι’ αν ευτυχούσε, ή οπωσδήποτε ευπορούσε στη ζωή του, δεν ξεχνούσε τις υποχρεώσεις του και προς αυτούς, προπάντων όταν τύχαινε να δυστυχούν. Τις μεγάλες γιορτές, Χριστούγεννα, Πάσχα, στις γιορτές τους κ. τ. λ. πήγαιναν και τούς φιλούσαν το χέρι, παίρνοντας έτσι και το σχετικό δώρο, ή φιλοδώρημα χρηματικό.


Πηγή*: Το αξεπέραστο ως σήμερα έργο του Ξενοφώντα Άκογλου (Ξένου Ξένιτα), Από την ζωή του Πόντου – Λαογραφικά Κοτυώρων-, εκδ. Μάτι, αναστατική έκδοση του 1938.


Κυριακή, 26 Ιουνίου 2011

"ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΑΡΩΘΥΜΙΑ 2011"



Ο πολιτιστικός σύλλογος Ποντίων Τριανταφυλλιάς σας προσκαλεί στην εκδήλωση “Πατρίδας αρωθυμία 2011” , που διοργανώνει για 6η συνεχή χρονιά στα πλαίσια των ετήσιων εκδηλώσεων του.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 9 Ιουλίου στον αύλειο χώρο του δημοτικού σχολείου Τριανταφυλλιάς.
Θα συμμετέχουν οι καλλιτέχνες:
Αλέξης Παρχαρίδης τραγούδι
Γιάννης Σανίδης λύρα
Κώστας Σιαμίδης λύρα
Στάθης Τσαϊρίδης τραγούδι
Άκης Βασιλειάδης τραγούδι

Ώρα έναρξης: 20:30
Τιμή πρόσκλησης: 15€(με πλήρες μενού και απεριόριστο ποτό)



Για όλα τα νέα και τις εξελίξεις του συλλόγου μπορείτε να ενημερώνεστε από την διεύθυνση: http://syllogos-triantafyllias.blogspot.com/ 

Πρώτο Συναπάντημα Νεολαίας Ποντίων ''Τα Καγιαλιώτικα''



Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λιθοτόπου Σερρών διοργανώνει το Πρώτο Συναπάντημα Νεολαίας Ποντίων ''Τα Καγιαλιώτικα'' στο Λιμανάκι Λιθοτόπου στις 30 Ιουλίου 2011 και ημέρα Σάββατο.

Το καλλιτεχνικό τμήμα θα πλαισιώνουν οι εξής καλλιτέχνες :

- Αβραάμ και Γιάννης Γκόσιος (Λύρα - Τραγούδι)
- Μερτζιανίδης Δημήτρης (Λύρα - Τραγούδι)
- Απόστολος Κούτρης (Κλαρίνο)
- Θεόδωρος Φωτίδης (Πλήκτρα)
- Γιάννης Σαχπεκίδης (Ντράμς)
- Γιώργος Σαχπεκίδης (Νταούλι)

Θα ήταν μεγάλη μας τιμή να παρευρεθείτε σε αυτή μας την προσπάθεια να διατηρήσουμε το ποντιακό ήθος και την σπουδαία μας παράδοση.Βοηθήστε μας να κρατήσουμε τη φλόγα του Πόντου αναμμένη και για τις επόμενες γενίες.

Τιμή Εισόδου: 5 Ευρώ

Μετά Τιμής,
Το Διοικητικό Συμβούλιο

Πέμπτη, 23 Ιουνίου 2011

ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ


ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ
Κατά το κτητορικόν το ιστορικό μοναστήρι ιδρύθηκε ως εξής:
Μία από τις τρεις εικόνες της Θεοτόκου που ζωγράφισε ο Ευαγγελιστής Λουκάς , την άφησε πεθαίνοντας στη Θήβα. Εξαιτίας αυτής της εικόνας, οι Θηβαίοι έχτισαν ναό της Παναγίας της Αθηναίας και σε αυτή την εκκλησία έμεινε η εικόνα ως τα χρόνια του Θεοδοσίου Α. Τότε, περί το 379/380, η Παναγία εμφανίστηκε με όνειρο στον ευσεβή χριστιανό Βασίλειο και τον ανιψιό του Σωτήριχο, προστάζοντάς τους να εγκαταλείψουν τα πάντα, ν’ αλλάξουν τα ονόματά τους και να υπακούσουν στις εντολές της. Έτσι, ο Βασίλειος- Βαρνάβας και ο Σωτήριχος-Σωφρόνιος  μοίρασαν την περιουσία τους στους φτωχούς και πήγαν να προσκυνήσουν την Παναγία την Αθηναία στη Θήβα. Εκεί άκουσαν μία φωνή να τους λέει: εγώ προπορεύομαι τέκνα, όπως προείπον, εις όπερ εξελεξάμην Όρος του Μελά, μεθ΄υμών ούσα.
Οι δύο μοναχοί φτάνοντας στην Τραπεζούντα, αφού προσκυνήσουν τη Θεοτόκο τη Χρυσοκέφαλο και την Κάρα του Αγίου Ευγενίου, κατευθύνονται στο εσωτερικό του Πόντου. Στο χωριό Κουσπιδή πληροφορούνται ότι τα ψάρια που έφαγαν, ψαρεύτηκαν στον Πυξίτη, ποταμό που κατεβαίνει από το όρος Μελά. Ξεκινούν την άλλη μέρα, νυχτώνονται στο δάσος και το επόμενο πρωί βλέπουν στην κορυφή του βουνού πάνω από τα δέντρα σμήνη χελιδονιών να μπαινοβγαίνουν σε μια αόρατη σ΄ αυτούς σπηλιά. Φτάνοντας στη βάση του βουνού, σταματούν γιατί δεν υπάρχει τρόπος ν’ ανέβουν και τότε μια θεόπεμπτη σκάλα λύνει το πρόβλημά τους. Μόλις μπαίνουν στο σπήλαιο, τα χελιδόνια το εγκαταλείπουν και οι δύο μοναχοί βλέπουν την εικόνα σε μία εσοχή του.
Στα εγκαίνια του ναού της μονής παραβρέθηκε ο επίσκοπος της Τραπεζούντας και ο διοικητής της περιοχής Αυγουστάλιας Κορτίκιος. Κατά καιρούς η μονή υπέστη βαρβαρικές επιδρομές που οδήγησαν σε ερημώσεις της.
Την περίοδο των Μ. Κομνηνών γνώρισε μεγάλη αίγλη και της χορηγήθηκαν σημαντικά προνόμια. Τα προνόμια των Μ. Κομνηνών επικυρώθηκαν και αυξήθηκαν και στην περίοδο της Τουρκοκρατίας από τους σουλτάνους, ενώ τη μονή ευεργέτησαν και οι ηγεμόνες των παραδουνάβιων ηγεμονιών.
Η μονή αποτέλεσε θρησκευτικό, εκπαιδευτικό και εθνικό κέντρο της περιοχής, προστατεύοντας και διασώζοντας τον ελληνικό πληθυσμό από τις διώξεις των Οθωμανών και μετέπειτα των Νεότουρκων. Κατά την έξωση των μοναχών από τη μονή το 1923, τα περισσότερα κειμήλια και χειρόγραφα αρπάχτηκαν από τους Τούρκους. Οι μοναχοί κατάφεραν και έκρυψαν τα σημαντικότερα κειμήλια στο παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας. Το 1931, με τη μεσολάβηση του Ελευθέριου Βενιζέλου στον τότε Τούρκο Πρωθυπουργό Ινονού, στάλθηκε στον Πόντο και μετέφερε στην Ελλάδα τα κειμήλια αυτά ο αρχιμανδρίτης Αμβρόσιος  Σουμελιώτης. Πρόκειται για την εικόνα της Παναγίας, το Τίμιο Ξύλο που δώρισε  στη μονή ο Μανουήλ Γ΄ Μεγαλοκομνηνός και τη στάχωση του Ευαγγελίου του Αγίου Χριστοφόρου
Το 1951 το σωματείο Παναγία Σουμελά με πρωτοβουλία του Φίλωνα Κτενίδη, ανιστόρησε στο όρος Βέρμιο στη Βέροια, τη μονή της Παναγίας Σουμελά του Πόντου. Το 1952 το Βυζαντινό μουσείο Αθηνών παραχώρησε την εικόνα και τα υπόλοιπα κειμήλια της μονής του στο σωματείο.
Το προσκύνημα της Παναγίας Σουμελάς μετατράπηκε το 1966 σε ίδρυμα- Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου.



ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΒΑΖΕΛΩΝΑ

Η αρχαιότερη στον Πόντο, πατριαρχική και σταυροπηγιακή μονή, που τιμούνταν στη μνήμη του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Χτίστηκε κατά την παράδοση στα 270 μ.Χ. στη Ματσούκα, κοντά στα χωριά Σαχνόη και Κουνάκα. Παλαιότερα λεγόταν και μονή Ζαβουλών, αλλά τελευταία επικράτησε να λέγεται «Βαζελών».
Η μονή σύντομα αναπτύχθηκε σε θρησκευτικό και πνευματικό κέντρο της περιοχής. Είχε πολλές δωρεές και χρυσόβουλα των Βυζαντινών αυτοκρατόρων, των Κομνηνών της Τραπεζούντας και της Ρωσίας ακόμη.
Η συμβολή της, στη διάσωση των χριστιανών σε δύσκολες εποχές ήταν μεγάλη, όπως στα 1821, ο ηγούμενός της, ο Χρύσανθος, διπλωματικά φερόμενος και με το χρήμα της μονής κατόρθωσε να αποτρέψει γενική σφαγή χριστιανών 40 χωριών της Ματσούκας.
Από το πλούσιο αρχείο της μονής και τους 5 κώδικες που είχε, τίποτα δεν διασώθηκε. Ένας μόνο κώδικας βρίσκεται στο μουσείο Λένιγκραντ, φερμένος εκεί από τον Ρώσο ισροριοδίφη Θ.Ουσπενσκι. Από την καταστροφή της μονής το 1922 ο τελευταίος μοναχός Διονύσιος Αμαραντίδης διέσωσε την εικόνα  του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου που φύλαξε στο μοναστήρι της Αγίας Τριάδας Σερρών. Ο τελευταίος της ηγούμενος ήταν ο ιδιαίτερα πνευματικός και μορφωμένος αρχιμανδρίτης Πανάρετος Τοπαλίδης 0καταγόμενος από τα χωριό Φαργανάντων της Ματσούκας.
Στις 12 Ιουνίου 1970 ανιστορήθηκε η μονή στα νότια υψώματα του όρους Βέρμιου, λίγο πιο πάνω από το χωριό Άγιος Δημήτριος Κοζάνης. Η νέα μονή ιδρύθηκε από το ομώνυμο σωματείο «Βαζελών»


ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΕΩΤΑ

Η τρίτη σταυροπηγιακή και βασιλική μονή του Πόντου ήταν αυτή του Αγίου Γεωργίου Περιστρεώτα ή μονή Περιοτεράς, χτισμένη πάνω σ’ ένα τεράστιο βράχο, ιδρυμένη το 752, εγκαταλειφθείσα το 1203, επανιδρυμένη το 1393 και ξαναχτισμένη στις αρχές του 15ου αιώνα. Η μονή κατείχε μία θαυμάσια βιβλιοθήκη η οποία καταστράφηκε εν μέρει το 1904, μαζί με τα άλλα κτίριά της, που χτίστηκαν εκ νέου λίγο αργότερα.
Στο νέο  Κώδικα της μονής υπάρχει καταγεγραμμένη  η παράδοση ότι χτίστηκε από τρεις ασκητές μοναχούς, οι οποίοι ξεκίνησαν από τα δάση των Σουρμένων, οδηγούμενοι από τρία περιστέρια, κατά προσταγή του Αγίου Γεωργίου, τον οποίο οραματίστηκαν και οι τρεις ταυτόχρονα. Γι’ αυτό το λόγο η μονή ονομάστηκε Περιστερεώτα.
Τελευταίος ηγούμενος στην ιστορία της μονής ήταν ο Γρηγόριος Παντελίδης από το χωριό Λειβαδιά της Γαλίανας. Η εκλογή του στη θέση του ηγούμενου εγκρίθηκε συνοδικώς από το Πατριαρχείο το 1907.
Η μονή ερημώθηκε οριστικά στις 17 Ιανουαρίου 1923. Με πρωτοβουλία του Χαράλαμπου Κιαγχίδη, συστήθηκε στη Θεσσαλονίκη, στις 23 Απριλίου 1965, σωματείο με την επωνυμία «Άγιος Γεώργιος Περιστερεώτα» και την 23η Απριλίου 1968 πραγματοποιήθηκε η τελετή θεμελίωσης του νέου ναού του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα από σο σεβασμιότατο μητροπολίτη Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας κ.Καλλίνικο.


ΠΑΝΑΓΙΑ ΓΟΥΜΕΡΑ

Ονομαστή μονή του Πόντου, στην περιοχή του Μεσοχολδίου, που ονομαζόταν επίσης «τη Τσίτης η Παναγία» γιατί βρισκόταν κοντά στο χωριό Τσίτα. Η μονή απείχε περίπου 30χλμ. Από την Αργυρούπολη.
Κατά την παράδοση, το μοναστήρι ιδρύθηκε από τους ιερομόναχους Παϊσιο, Σωφρόνιο και Λαυρέντιο, που κατάγονταν από τη Θεοδοσιούπολη (Ερζερούμ). Μετά το θάνατό τους η μονή έμεινε έρημη επί 200 χρόνια. Τι 1150 οι αδελφοί Ανανίας και Κοσμάς ήρθαν στη μονή και ξανάχτισαν τα ερειπωμένα κελιά. Κατά την περίοδο των Κομνηνών γνώρισε μεγάλη ακμή.
 Το μοναστήρι είχε στις αρχές του 20ου αιώνα 15 μοναχούς και εκτεταμένα κτήματα σε διάφορες περιοχές (Τρίπολη, Πουλαντζάκη, Χερροίανα κ.α)
Η μονή ανιστορήθηκε και στην Ελλάδα από το σωματείο «Παναγία Γουμέρα», κοντά στο χωριό Μακρυνίτσα της περιοχής Σιδηροκάστρου.



ΠΑΝΑΓΙΑ ΚΡΕΜΑΣΤΗ

Γυναικεία μονή του Πόντου, ιδιοκτησία της μονής Βαζελώνα, από την οποία απείχε «περί τα 5 μίλια» σύμφωνα με τον Πανάρετο Τοπαλίδη.
Εξαιρετικής τέχνης ήταν το καθολικό της μονής  που χτίστηκε το 1880. Το μοναστήρι καταστράφηκε το 1946 από τους Εγιπάντ’ (αιμοβόροι ντερέμπεηδες). Ως την καταστροφή του πανηγύριζε δύο φορές το χρόνο, στις 8 Σεπτεμβρίου και στις 27 Δεκεμβρίου.


ΠΑΝΑΓΙΑ ΘΕΟΣΚΕΠΑΣΤΟΣ

Γυναικεία μονή, χτισμένη στις δυτικές πλαγιές του Μίνθριου όρους στην Τραπεζούντα. Το όνομά της οφείλεται στο ότι η σκεπή του ναού της μονής δεν έγινε από ανθρώπινο χέρι (σκεπαζόταν από το φυσικό βράχο του βουνού).
Η μονή ιδρύθηκε από τη μητέρα του Αλέξιου Γ’ Μεγάλου Κομνηνού, Ειρήνη. Τοιχογραφίες στον αριστερό τοίχο του νάρθηκα, κατεστραμμένες σήμερα, επιβεβαιώνουν το χρόνο της ίδρυσης. Σ’ αυτές εικονίζονταν ο Αλέξιος Γ’, η σύζυγός του Θεοδώρα, η μητέρα του Ειρήνη και η θυγατέρα του Ευδοκία.
Ο ναός και τα κτίρια της μονής σώζονταν μέχρι το 1923. Στη συνέχεια οι Τούρκοι μετέτρεψαν την εκκλησία σε στάβλο και πούλησαν τα υπόλοιπα κτίρια.

ΠΑΝΑΓΙΑ ΛΑΛΟΓΛΗΣ

Μοναστήρι κοντά στο ελληνικό χωριό Λάλογλη της περιοχής Καρς. Κάθε 15 Αυγούστου γινόταν εκεί μεγάλο πανηγύρι. Τη φημισμένη εικόνα της Παναγίας και τον επιτάφιο της μονής είχαν μεταφέρει εκεί Έλληνες από τον Πόντο που έφυγαν κυνηγημένοι με τον ιερέα τους παπά Ιωάννη Κοσκοσίδη . και τον Χατζηπάνο, ηγετική μορφή των προσφύγων. Μετά το 1914 οι κάτοικοι της Λάλογλης έφεραν την εικόνα και τον επιτάφιο στην Ελλάδα.


ΠΑΝΑΓΙΑ ΠΡΑΣΑΡΕΩΣ

Μόνη που βρισκόταν κοντά στο χωριό Πράσαρις, στην περιφέρεια Κερασούβτας. Πανηγύριζε 4 φορές το χρόνο, της Μεταμορφώσεως του Σωτήρως, στις 15 Αυγούστου, στις 14 Σεπτεμβρίου και της Ζωοδόχου Πηγής, συγκεντρώνοντας πλήθη προσκυνητών. Στη μονή λειτουργούσε και ιερατική σχολή.

ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΧΑΛΙΝΑΡΑ

Μοναστήρι του Πόντου που βρισκόταν 5χλμ. βορειοδυτικά της Αργυρούπολης. Η ονομασία «Χαρσερά» προέρχεται από την περιοχή στην οποία βρισκόταν, ενώ για την ονομασία «Χαλιναρά» υπάρχουν διάφορες παραδόσεις, με επικρατέστερη αυτή της δωρεάς στη μονή ενός ασημένιου χαλιναριού από κάποιον αυτοκράτορα της δυναστείας των Μ.Κομνηνών.
Σύμφωνα με την παράδοση, η μονή χτίστηκε το 1220 από τον αυτοκράτορα της Τραπεζούντας Αλέξιο Α΄.
Από τις αρχές του 19ου αιώνα, η μονή διατηρούσε ιερατική σχολή, ενώ είχε προσφέρει τη συνδρομή της το 1730 στην ίδρυση της Ελληνικής Σχολής Αργυρούπολης.
Στις αρχές του 20ου αιώνα διατηρούσε πολλά παρεκκλήσια, είχε 12 δωμάτια και μόναζαν πέντε μοναχοί, ενώ είχε την πνευματική εποπτεία του χωριού Ομάλια, όπου εφημέρευαν οι μοναχοί της μονής και εξέδιδαν άδειες γάμου και διαζύγια. Το μοναστήρι εγκαταλείφθηκε το 1923.


ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΧΟΥΤΟΥΡΑ

Βασιλική, πατριαρχική και σταυροπηγιακή μονή 4χλμ. νότια της Αργυρούπολης, στους πρόποδες του όρους Χουτούρα, απ΄ όπου πήρε και την ονομασία της.
Από τη μονή του Αγίου Γεωργίου Χουτούρα προέρχονταν αρκετοί αρχιερείς, ενώ υπήρχε σε αυτήν αξιόλογη βιβλιοθήκη, πολλά χειρόγραφα της οποίας κλάπηκαν από περιηγητές και πατριαρχικούς έξαρχους.
Μέχρι το 1900 είχε στην άμεση επικυριαρχία της τη μονή της Ζωοδόχου Πηγής Δεβρεντζή, ενώ στις αρχές του 20ου αιώνα, υπήρχαν στη μονή δέκα μοναχοί.


ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΗΡΩΝΟΣ

Μοναστήρι που βρισκόταν στην ενορία του Αγίου Θεοδώρου της Αργυρούπολης, απέναντι από τη μονή του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου.
Χτίστηκε στα τελευταία χρόνια της αυτοκρατορίας των Μ.Κομνηνών. Μετά την πτώση της αυτοκρατορίας τους, καταστράφηκε και οι μοναχοί θανατώθηκαν. Η μονή έμεινε έρημη μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα, οπότε και ανοικοδομήθηκε από τον Χατζηδημήτριο Γαρατζά ο οποίος καταγράφηκε στον κώδικα ως νέος κτίτωρ της μονής.
Τη μονή ευεργέτησε και ο γιος του Γαρατζά, ο αρχιεπίσκοπος Χαλδίας Ιγνάτιος ο Κουθούρ. Επί αρχιεποπτείας του την περίοδο 1734-1749, ο ναός της μονής διατάλεσε μητροπολιτικός ναός της επαρχίας Χαλδίας. Στις αρχές του 20ου αιώνα ασκήτευαν στη μονή δύο μοναχές.


ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΚΟΥΣΠΙΔΗ

Γυναικεία μονή αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο. Βρισκόταν στο χωριό Κουσπιδή, ανάμεσα στη Λιβερά και στην Παναγία Σουμελά, στην όχθη του ποταμού, λίγο ψηλότερα από το λεγόμενο Γεφύρι της Παναγίας. Βρισκόταν κάτω από την Πνευματική καθοδήγηση της μονής Παναγίας Σουμελά, ως μετόχι της.
Το 1916, κατά τη διάρκεια της κατοχής της Τραπεζούντας από τους Ρώσους, η μονή λεηλατήθηκε και ερημώθηκε όπως και άλλες μονές που βρίσκονταν στην τουρκική πλευρά. Οι μοναχές της μονής για να σωθούν κατάφυγαν στη Λιβερά.


ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

Μοναστήρι που βρισκόταν στην Αργυρούπολη, στην ενορία του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, πάνω στο Όρος Κόπιον. Η μονή ιδρύθηκε στις αρχές του 17ου αιώνα, αλλά πολλές φορές καταστράφηκε από τους τιμαριώτες της περιοχής, μαζί με το ναό της.
Το μοναστήρι συχνά αναλάμβανε τα έξοδα για τις σπουδές των φτωχών παιδιών της περιοχής, τα οποία έστελνε στα εκπαιδευτήρια της Αργυρούπολης. Επιπλέον, από το 1860 με αρχιερατική απόφαση, τα εισοδήματα της μονής διαθέτονταν εξ ολοκλήρου υπέρ των εκπαιδευτηρίων Αργυρούπολης.

ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΊΜΕΡΑΣ

Γυναικεία μονή στην Ίμερα της περιφέρειας Κρώμνης, αφιερωμένη στην αποτομή του Τιμίου Προδρόμου. Η παράδοση τοποθετεί την ίδρυσή της στα 1710. Το 1808 τιμήθηκε με τη σταυροπηγιακή μονή μέχρι το 1827 οπότε και μετατράπηκε πάλι σε κοινόβιο ενοριακή μονή.
Με την ανταλλαγή των πληθυσμών η μονή και ο ναός καταστράφηκαν, ενώ, αργότερα χρησιμοποιήθηκε από τους Τούρκους ως στάβλος. Σώζονται μόνο κάποια ερείπια. Πολλά κειμήλια της μονής σημαντικής ιστορικής και θρησκευτικής αξίας, όπως βυζαντινές εικόνες, ιερά σκεύη, Ευαγγέλια και ιερά λείψανα διασώθηκαν και μεταφέρθηκαν στην Ιερά Μονή της Αγίας Παρασκευής Δομήρου-Ροδολείβους Σερρών.



ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΦΥΤΙΑΝΩΝ

Γυναικείο μοναστήρι στα Φυτίανα. Χτίστηκε στα μέσα του 17ου αιώνα από μοναχές που ήρθαν από τη γύρω περιοχή. Το 1710 ξαναχτίστηκε μεγαλύτερος ο ναός της μονής, που τιμώταν στη Γεννηση του Ιωάννη Προδρόμου.
Στις αρχές του 20ου αιώνα ασκήτευαν στη μονή τρεις μοναχές, εκ των οποίων η ηγουμένη ήταν ξαδέλφη του μητροπολίτη Αρκαδίας Χρύσανθου Ηλιάδη, με τη συνδρομή του οποίου αγοράστηκαν τα κτήματα της μονής.


ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΓΑΒΡΑ

Ναός και μοναστήρι της Τραπεζούντας που χτίστηκε μεταξύ των ετών 1115-1140. Βρισκόταν ανατολικά του ναού της Αγίας Άννης, στην ενορία του Αγίου Βασιλείου. Η μονή και ο ναός τιμόνταν στο όνομα του Αγίου Θεοδώρου Γαβρά και χτίστηκαν και χτίστηκαν από τον ανιψιό του Αγίου, Κωνσταντίνο, ο οποίος ήταν επιφανής στρατηγός του Βυζαντινού Κράτους.
Η μονή έμεινε στα χέρια των Ελλήνων και μετά την κατάληψη της Τραπεζούντας από τους Οθωμανούς το 1461, αλλά ήδη από τον 19ο αιώνα σώζονταν μόνο τα ερείπιά της.
Το ιστορικό αυτό μοναστήρι ανιστορήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 1978 στο χωριό Πέντε Βρύσες Λαγκαδά από το σωματείο της Θεσσαλονίκης «Άγιος Θεόδωρος Γαβράς». Η μνήμη του μεγαλομάρτυρα τιμάται στις 2 Οκτωβρίου.


ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΜΑΓΑΡΑ

Μονή κοντά στο χωριό Οτ Καγιά, στο βουνό Νεπιεν της Πάφρας. Το μοναστήρι λεγόταν ακόμη Παχατσάχ Παναγιασί (όνομα τούρκικο που σημαίνει «η Παναγιά που κάνει τον τυφλό να βλέπει») ή αλλιώς Ματωμένη Σπηλιά. Το μοναστήρι αυτό αποτελούσε θρησκευτικό κέντρο της περιοχής της Πάφρας.
Η μονή υπήρξε ο τόπος μιας μεγάλης μάχης, τον Απρίλιο του 1917. Στο μοναστήρι είχαν καταφύγει, στις αρχές εκείνου του μήνα, περίπου 600 γυναικόπαιδα και 80 αντάρτες με επικεφαλείς τους Χατζηγιώργη Καραβασίλογλου από το χωριό Αγτσάλαν και Κωνσταντίνο Δεληονάλογλου από το χωριό Ουτς Πουνάρ.
Η μάχη άρχισε στις 16 Απριλίου και κράτησε ως τις 22. Η μονή περικυκλώθηκε από 1000 Τούρκους, στρατιώτες και χωροφύλακες, επικεφαλής των οποίων ήταν ο συνταγματάρχης Μεμέτ Αλής. Το αποτέλεσμα ήταν να σκοτωθούν 60 αντάρτες και να τραυματιστούν βαριά οι υπόλοιποι 20. Ο καπετάνιος Χατζηγιώργης, αφού ύψωσε λευκή σημαία για να σωθούν τα γυναικόπαιδα και αυτοκτόνησε με την τελευταία σφαίρα που του είχε απομείνει. Οι Τούρκοι σκότωσαν όλους τους τραυματισμένους αντάρτες και μετέφεραν τα 600 γυναικόπαιδα στην τουρκική κωμόπολη Τσασούρ. Από εκεί στάλθηκαν όλα εξορία στην Κασταμονή, (300 περίπου χλμ. από την Πάφρα) όπου έφτασαν τελικά μόνο 83 άτομα. Από τους αντάρτες ο μόνος που διασώθηκε ήταν ο 12χρονος Κλαζίδης Βασίλης από το Ουτς Πουνάρ, ο οποίος μετά την ανταλλαγή εγκαταστάθηκε στο χωριό Βαθύτοπος της Δράμας.


ΠΑΝΑΓΙΑ ΜΑΓΑΡΑ


Στις 22 Ιουλίου 2008 μεταφέρθηκε στον Ιερό Ναό Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης η νέα εικόνα της Παναγίας Μαγαράς.
Η πρωτοβουλία για τη δημιουργία της νέας εικόνας ανήκει στον κ.Νικο Μαυρίδη κάτοικο Βόλου με καταγωγή από το Ακριτοχώρι.
Η νέα εικόνα της Παναγίας είναι δωρεά και αγιογραφήθηκε από τις μοναχές του Ιερού Ησυχαστηρίου Τιμίου Προδρόμου Ακριτοχωρίου Το ξυλόγλυπτο προσκηνιτάρι της εικόνας είναι δωρεά του συλλόγου μας, του ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΚΡΙΤΟΧΩΡΙΟΥ-ΘΡΑΚΙΚΟΥ «ΟΙ ΑΚΡΙΤΕΣ». Ενώ η ακολουθία είναι του δρος Χαραλάμπου Μ.Μπούσια μεγά Υμνογράφου της των Αλεξανδρέων Εκκλησίας με τίτλο «ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΕΠΟΝΟΜΑΖΟΜΕΝΣ ΜΑΓΑΡΑΣ ΤΗΣ ΕΝ ΤΗ ΕΠΑΡΧΙΑ ΠΑΦΡΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ ΝΥΝ ΤΙΜΩΜΕΝΗΣ ΕΝ ΑΚΡΙΤΟΧΩΡΙΩ ΣΙΝΤΙΚΗΣ»

Παραθέτουμε απόσπασμα της Ακολουθίας.

Ήχος ά Των ουρανίων ταγμάτων
Καταφυγή των Ποντίων,
Θεογεννήτρια,
παφραίων η προστάτις,
αντιλήπτωρ ταχεία,
φρουρός και παραστάτις εν τοις δεινοίς
σπηλαιώτισσα Δέσποινα
η κλήσιν έχουσα Μάγαρα προσφυώς,
σκέπε πάντας τους τιμώντας σε.
Φρουρός, ακέστορ σκέπη
και μέγα στήριγμα
Παφραίων Χριστωνύμων,
και Ποντίων απάντων
της Μάγαρα Παρθένε, σκέπε πιστούς
νυν είς Ακριτοχώριον
ασπαζομένους εικόνα σου την σεπτήν,
χαριτόβρυτε Παντάνασσα.

Κάθε χρόνο στις 22-23 Ιουλίου θα εορτάζεται η έλευση της νέας εικόνας στην εκκλησία του χωριού και θα διοργανώνονται πολιτιστικές εκδηλώσεις από τον Σύλλογό μας. 


ΜΟΝΗ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΜΒΡΙΚΑΝΤΩΝ

Γυναικείο μοναστήρι στην ενορία Αμπρίκ της κωμόπολης Αμβρικάντων. Η μονή που απολάμβανε της προστασίας της τιμοριωτικής οικογένειας της Χαλδίας, των Ουτζιτσόγλιδων, έφτασε σε μεγάλη ακμή. Λειτουργούσε εκεί από το 1885 δημοτική κεντρική σχολή, όλων των γύρω ενοριών, όπου φοιτούσαν γύρω στους πενήντα μαθητές. Στις αρχές του 20ου αιώνα ασκήτευαν εκεί πέντε μοναχές.


ΜΟΝΗ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΚΡΩΜΝΗΣ

Γυναικείο μοναστήρι που βρισκόταν στην ενορία Σαμανάντων της Κρώμνης. Χτίστηκε το 1860 μετά την επίσημη φανέρωση των κρυπτοχριστιανών Κρωμναίων το 1857. Η μονή είχε και την επωνυμία Μικρέσσα Παναϊα, εξαιτίας του μικρού μεγέθους του ναού της. Στις αρχές του 20ου αιώνα ασκήτευαν στη μονή πέντε μοναχές.


ΜΟΝΗ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΤΕΡΜΙΤΣΙΚΙΟΥ

Σύμφωνα με την παράδοση ήταν η αρχαιότερη μονή της Χαλδίας. Στην περιοχή υπήρχε 300 χρόνια πριν την άλωση της αυτοκρατορίας των Μ.Κομνηνών μεγάλη μονή με τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Μετά την άλωση η εικόνα έφτασε θαυματουργικώς στο μέρος όπου χτίστηκε μετέπειτα το μοναστήρι. Στις αρχές του 20 αιώνα η μονή διέθετε δέκα δωμάτια και ασκήτευαν σ’ αυτή πέντε μοναχές.


ΓΑΡΑΣΑΡΗΣ ΜΟΝΗ

Σταυροπηγιακή μονή της Παναγίας της Γαράσαρης στη Νικόπολη. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία χτίστηκε από τον Ιωάννη τον Ησυχαστή ανάμεσα στα έτη 475-480. Η μονή είχε τρεις ορόφους και στον τελευταίο βρισκόταν χτισμένος ναός βυζαντινού ρυθμού με τρούλο, ενώ υπήρχε και παρεκκλήσι προς τιμή της Αγίας Άννας. Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών ο ηγούμενος της μονής Ηλίας Παπαδόπουλος φρόντισε και μετέφερε τα ιερά κειμήλια στην Καβάλα, στο συνοικισμό της Κηπούπολης στην εκκλησία της Παναγούδας που ανέγειρε ο ίδιος το 1926. Η μονή καταστράφηκε από τους Τούρκους.

ΜΟΝΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΣΙΜΙΚΛΗΣ

Γυναικεία μονή που βρισκόταν στην περιφέρεια Κιουρτουνίου, στην ενορία Λειβάδια της Κώμης Κάτω Σιμικλή. Θεωρούνταν θαυματουργή γι’ αυτό προσέρχονταν σ’ αυτή πλήθος κόσμου, ενώ πανηγύριζε στις 15 Αυγούστου και όχι του Ευαγγελισμού (25 Μαρτίου)
Ιδρύθηκε το 1995 από δύο γυναίκες οι οποίες, αφού περιήλθαν όλες τις γυναικείες μονές της περιοχής για να αποφασίσουν σε ποια θα ασκητέψουν , επέστρεψαν στην ενορία Κάτω Σιμικλή και έχτισαν κελιά στο ναό της Ευαγγελίστριας. Σύμφωνα με τον μητροπολίτη Δράμας Παύλο, οι τρεις μοναχές που ασκήτευαν στη μονή, μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών εγκαταστάθηκαν στη Ραχιά Βέροιας. 


ΜΟΝΗ ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ ΑΜΠΡΙΚΑΝΤΩΝ

Μοναστήρι στην ενορία Μουσκενάντων της κωμόπολης Αμπρικάντων της Μεσοχαλδίας. Σύμφωνα με την παράδοση ιδρύθηκε μετά την άλωση της Τραπεζούντας. Από το 1860 λειτουργούσε στη μονή δημοτική σχολή. Στις αρχές του 20ου αιώνα ασκήτευαν τρεις μοναχές.


ΜΟΝΗ ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ ΚΑΣΤΡΟΤΕΙΧΟΥ

Μικρό μοναστήρι στο Καστρότειχο της Κρώμνης. Κατά το 19ο αιώνα εγκαταστάθηκε εκεί το σχολείο των τεσσάρων ενοριών, Μόχωρας, Αληθινού, Σαράντων και Τσαχματάντων. Το σχολείο αυτό λειτούργησε μέχρι το 1921-1922 με τελευταίο δάσκαλο το Γεώργιο Δαμασκηνό.



ΜΟΝΗ ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ ΤΗΣ ΚΑΝΙΩΤΙΣΣΑΣ

Μικρό γυναικείο μοναστήρι στην ενορία Παναγία της Αργυρούπολης. Η μονή είχε αξιόλογη βιβλιοθήκη με χειρόγραφα, τα περισσότερα εκ των οποίων, όμως, κλάπηκαν. Στις αρχές του 20ου αιώνα ασκήτευαν στη μονή τρεις μοναχές.




Πέμπτη, 16 Ιουνίου 2011

ΑΓΙΟΙ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ


ΆΓΙΟΙ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ
1Η Ιαν. Βασιλείου του Μέγα
10 Ιαν. Αγίου Γρηγορίου Νύσης
21 Ιαν. Αγίου Ευγενίου και των συναθλητών αυτού Κανιδίου, Ουαλεριανού, Ακύλα

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ
1η Φεβρ. Αγίου Τρύφωνος Μεγαλομάρτυρος
3 Φεβρ. Βλασίου μάρτυρος του βουκόλου
8  Φεβρ. Αγίου Θεοδώρου στρατηλάτη
10  Φεβρ. Οσίου Ζήνωνος και Χαραλάμπους ιερομάρτυρος
11  Φεβρ. Βλασίου Ιερομάρτυρος
12 Φεβρ. Αγίου Αντωνίου Στουδίτη

ΜΑΡΤΙΟΣ
1  Μαρτ. Νεομάρτυρος Παρασκευά
9 Μαρτ. Των Αγίων Τεσσαράκοντα μαρτύρων
15 Μαρτ. Αγίου Τιμολάου
31  Μαρτ. Αγίου Υπατίου

ΑΠΡΙΛΙΟΣ
24  Απρ. Οσίας Ελισάβετ

ΜΑΙΟΣ
9 Μαΐου Αγίου Χριστοφόρου

ΙΟΥΛΙΟΣ
5  ουλ. Αγίου Αθανασίου Αθωνίτη
10  Ιουλ. Μνήμη 45 μαρτύρων από τη Νικόπολη
18 Ιουλ. Αγίου Υακίνθου

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ
14 Αυγ. Αγίου Συμεών του νεομάρτυρος
18 Αυγ. Αγίου Πόντιμου

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ
2 Σεπτ. Αγίου Μάμα
6 Σεπτ. Αγίου Ευδόξιου
9 Σεπτ. Αγίου Σεβηριανού
15  Σεπτ. Αγίου Φιλοθέου
20  Σεπτ. Αγίου Αγαπίου
22  Σεπτ. Αγίου Φωκά του θαυματουργού και Οσιομάρτυρος Φωκά του κηπουρού

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ
20 Οκτ. Αγίου και μεγαλομάρτυρος Θεόδωρου Γαβρά

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ
1  Νοεμβρ. Νεομάρτυρος Ελένης
5 Νοεμβρ. Αγίου Φιλολόγου
12  Νοεμβρ. Οσίου Πατρός ημών Νείλου του Σοφού
17  Νοεμβρ. Αγίου Γρηγορίου Νεοκαισάρειας
26  Νοεμβρ. Οσίου Νίκων ο «Μετανοείτε»
28  Νοεμβρ. Αγίου Ειρηνάρχου

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ
4  Δεκ. Αγίας Βαρβάρας μεγαλομάρτυρος
5  Δεκ. Αγίου Σάββατο 6η Δεκ. Αγίου Νικολάου
13 Δεκ. Αγίου Ευστρατίου
18  Δεκ. Αγίου Φλώρου


Τετάρτη, 15 Ιουνίου 2011

Της τρίχας το γεφύρι


Πρόκετιαι για μια παραλογή του μύθου της Αγλαύρου ή  Αγραύλου, κόρης του βασιλιά Κέκροπα, που σήμφωναμετην αρχαία μυθολογία θάφτηκε από την Αθήνα στα τείχη της Αθήνας, όπως μεταξύ άλλων αναφέρει και ο Λατίνος ποιητής Οβίδιος στις Μεταμορφώσεις του.


Υπάρχουν και  αττικοί μύθοι που εξυμνούν την Άγραυλο,'οπως εκείνοι που αναφέρουν πως θυσίασε την αγαπημένη της κόρη Αλκίππη για τη σωτηρία των Αθηνών μόλις γινόνταν έφηβοι, πηγαίναν  στο ναό της Αγραύλου, όπου έδιναν όρκο ότι θα υπερασπίσουν την πατρίδα τους και παραλάμβαναν τα όπλα τους. Το θέμα του τραγουδιού συναντάται φυσικά και στην Ήπειρο ( Της Άρτας το γεφύρι), αλλά και σε άλλες χώρες των Βαλκανιών. Στη Ρουμανία, π.χ., το τραγούδι- μύθος του μάστορα Μανώλη αναφέρεται στο χτίσιμο της εκκλησίας του μοναστηριού Άρτζες ( Arges) στα χρόνια του βοεβόδα  Negru-Voda.  Επειδή δεν κατάφερναν να τη στήσουν, Θυσίασαν ( έχτισαν) στα θεμέλια της εκκλησίας του μοναστηριού τη γυναίκα του  πρωτομάστορα Μανώλη.

Σάββατο, 11 Ιουνίου 2011

ΕΘΙΜΟ - ΚΛΗΔΟΝΑΣ




Στις 24 Ιουνίου, μέρα που είναι πολύ κοντά στις θερινές τροπές του ήλιου, ο λαός μας τιμά το Γενέθλιο του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου.
Τα παλαιότερα χρόνια τις μέρες αυτές οι άνθρωποι πηδούσανε φωτιές που ανάβανε σε αυλές και σε πλατείες για αποτροπή κάθε κακού και για κάθαρση. 
Στη Ματσούκα του Πόντου άναβαν την πυρά όπως έλεγαν  με τσίκουτα, δηλ. με ξερόκλαδα από έλατα που μάζευαν τα παιδιά. Ενώ το ξημέρωμα ανήμερα του Αϊ- Γιαννιού πηγαίνοντας στο πανηγύρι του Βαζελώνα, ανέβαιναν στα υψώματα για να δούν πως ΚΛΩΣΚΕΤΑΙ Ο ΉΛΕΝ, πως γυρίζει ο ήλιος. 

Τετάρτη, 8 Ιουνίου 2011

ΤΡΙΗΜΕΡΕΣ ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΓΟΥΜΕΡΑΣ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΥΝΙΤΣΑ ΣΕΡΡΩΝ

Σας προσκαλούμε στις τριήμερες εορταστικές εκδηλώσεις στην ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΓΟΥΜΕΡΑΣ στην Μακρυνίτσα Σερρών στις 5,6 και 7 Ιουλίου, στην προσπάθεια μας να τιμήσουμε την ΑΓΙΑ Παρουσία της.
Παρεκκλήσι Αγίας Κυριακής

Δευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Η ΕΥΔΙΑ ΣΑ ΠΑΡΧΑΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΤΣΟΥΚΑΣ



Η ζωή στα Παρχάρια κρατούσε όλο το καλοκαίρι, Ιούνιο- Άυγουστο. Η καλοκαιριά και ο ξάστερος ουρανός ήσαν οι καλύτεροι συντελεστές της  ειρηνικής και ήρεμης Ζωής.
Οι Παρχαρομάνες με τις φροντίδες τους συγκέντρωναν τα γαλακτοκομικά προϊόντα και κάθε Κυριακή τα προωθούσαν στο χωριό.

Όταν τα προϊόντα ήσαν πολλά, η Παρχαρομάνα χαίρονταν και καμάρωνε για την μεγάλη σοδία. Γι΄ αυτό και στιχουργήθηκε  από τον λαϊκό τραγουδιστή - τον τραγωδιανόν- ο παρακάτω στίχος:

Σαράντα χτήνα έλμεγεν, χτήνια κωδωνομένα
κι άλλα σαράντα βόσκιζεν, μουσκάρια άμον ζουρκάδια.
Με το κρενίν κατήβαζεν το γάλαν΄ς σο χωρίον
κι ας σου γάλατ΄την΄άθεραν λύκος εποταμίεν.

Όμως ο καιρός δεν ήταν πάντα καλός και εύδιος. Πολλές φορές έβρεχε μέρες και πυκνή ομίχλη κάλυπτε τα βοσκοτόπια. << Ετσούπωνεν η δείσα>> όπως έλεγαν.

Σάββατο, 4 Ιουνίου 2011

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΑΙΔΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ



παίγνα. Το Παιχνίδι ως λειτουργία. Άλλες ονομασίες, η παίη, το παιξίον και τ’ οΐν. (Φράση) Κλώθ’ ατό σην παιή και δουλείαν’ κι εφτάει (το ρίχνει στα παιχνίδια και δεν κάνει δουλειά). Το παιχνίδι ως μέσο, ως όργανο, λεγόταν παιγνιτώρ’ (το). (Φράση) Εκατήβαν αγγέλ’ με τα εξαπτέρυγα και τα παιγνιτώρα κι επαίραν ατεν κι επήγαν σον παράδεισον... (κατέβηκαν άγγελοι με τα εξαπτέρυγα και τα παιχνίδια και την πήραν και πήγαν στον Παράδεισο· από παραμύθι).

Λεπτομερή περιγραφή ποντιακών παιχνιδιών έχουμε από τους Ποντίους συγγραφείς Π. Μελανοφρύδη, Ε. Αθανασιάδη, Μ. Νυμφόπουλο κ.ά.

Τετάρτη, 1 Ιουνίου 2011

ΙΟΥΝΙΟΣ - ΚΕΡΑΣΙΝΟΣ


O Ιούνιος είναι ο έκτος μήνας του πολιτικού έτους, είχε 29 μέρες και έγι30 από τότε που διορθώθηκε το ρωμαϊκό ημερολόγιο. Ονομάστηκε έτσι τη θεά Ήρα, που λέγεται Juno (γενική Junonis) και ήταν αφιερωμένος σ’ αυτήν. Κατ’ άλλους Πήρε το όνομα του Λευκίου Ιουνίου Βρούτου, που ήταν ο πρώτος ύπατος της Ρώμης. Είναι αντίστοιχος προς το Σκιροφοριώνα του Αττικού ημερολογίου. Αυτόν το μήνα ο ήλιος πηγαίνει από το ζώδιο των Διδύμων στου Καρκίνου. Μεταξύ 21-22 Ιουνίου γίνεται η θερινή τροπή του ηλίου που είναι και η μεγαλύτερη μέρα του έτους.
Τότε αρχίζει θεωρητικά το αττικό έτος.
Στον ελλαδικό χώρο τον Ιούνιο τον λένε θεριστή ή θέρτη ή Πρωτογιούνη, όπως μας παραδίδει ο Δ. Σ. Λουκάτος, γιατί τότε γίνεται ο θερισμός στην Ελλάδα.
Στον Πόντο ο Ιούνιος λεγόταν και λέγεται από τους Έλληνες του και Θερ’νός αλλά κυρίως Κερασινός από τα ξακουστά κεράσια του Πόντου. Άλλωστε την Κερασούντα τη θεωρούσαν πατρίδα της κερασιάς. Μάλιστα για τη γυναίκα που είχε χείλη σαν κεράσια έλεγαν πως ήταν κερασόχειλος. Η γενική Κερασινού κατέληξε σε επίρρημα και σημαίνει, κατά τον Ιούνιο. Οι Έλληνες του Πόντου κάνανε τραγούδι τις ιδιότητες του μήνα αυτού λέγοντας:

Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites More