Συνολικές προβολές σελίδας

« ΤΕΧΝΗ ΣΥΝΑΝΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑ – Η ΖΩΗ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ »

« Ηρωισμός ή θέληση για επιβίωση» 




2  ηχητικά αποσπάσματα  από την συνέντευξη  και συζήτηση μου με τον  θείο  Αβραάμ Λαμπριανίδη




1
.

2
.




Ηρωισμός ή θέληση για επιβίωση;
«Όποιος μου δείξει έναν ήρωα, θα του δείξω εγώ μια τραγωδία.» 
Scott Fitzgerald, Αμερικάνος Συγγραφέας

Η παρακάτω ιστορία βασίζεται πάνω σε πατροπαράδοτες διηγήσεις του πατέρα μου, Αναστάσιου Λαμπριανίδη, και ιδιαίτερα του παππού μου, Αβραάμ Λαμπριανίδη. Μας οδηγεί στη συναρπαστική, ποικιλόμορφη επαρχία της Πάφρας, η οποία με τη σειρά της, αποτελούνταν κυρίως από τη συνονόματη παράκτια πόλη της Πάφρας, απόστασης περίπου 100 χλμ. από την πόλη της Σινώπης και 40 χλμ. από την πόλη της Αμισούς, αλλά και από πολλά άλλα, αμιγώς ελληνικά χωριά. Σε ένα από αυτά τα χωριά, το 1889, γεννήθηκε ο προπάππους μου - Αναστάσιος Λαμπριανίδης, γιος του Αβραάμ με παρατσούκλι «Λάμπων».

Ο παππούς μου γεννήθηκε το 1925 και ανέφερε ότι το ειδυλλιακό χωριό έφερε την τουρκική ονομασία Ευρένουσα. Ελληνικό όνομα δεν θυμόταν, αλλά ούτε χρησιμοποιούταν στα μέρη εκείνα. Η Ευρένουσα, σύμφωνα με της διηγήσεις του παππού, βρίσκεται σε ένα φυσικά πλούσιο τοπίο, το οποίο περιτριγυρίζετε από ένα σύμπλεγμα βουνών και κοιλάδων, προσφέροντας στους κατοίκους της περιοχής αυτής, επαρκή γεωργική έκταση εξαιρετικής ποιότητας και καλό εισόδημα, συνδεδεμένο με μια, για την εποχή εκείνη, ευκατάστατη ζωή.
Ο προπάππους μου ο Λάμπων ήταν μέρος μιας 40-μελούς οικογένειας, η οποία, σύμφωνα με τα τότε δεδομένα, ζούσε κάτω από μία στέγη με πατριαρχικό πρότυπο (δηλαδή έως και 3 γενιές κάτω από μία στέγη). Ο παππούς αναφέρει το όνομα ενός αδελφού του προπάππου, Βαλάντη – τα υπόλοιπα αδέλφια πιθανόν να παραμείνουν για πάντα άγνωστα. Ο προπάππους και γενικότερα η οικογένεια του, ασχολούνταν με τη γεωργία και κυρίως με την καλλιέργεια του καπνού. Ο προπάππους μου ανέφερε ότι τα καπνά της Πάφρας φημίζονταν για την ποιότητά τους και εξασφάλιζαν έτσι την ετήσια αγορά της παραγωγής τους. Επιπλέον καλλιεργούσαν κριθάρι και σιτάρι. Ο παππούς μου τονίζει ότι διέθεταν, ιδίως στις πλαγιές των βουνών,     πολύ μεγάλες γεωργικές και κτηνοτροφικές εκτάσεις και γι΄αυτό μπορούσαν να εκθρέψουν τα βοοειδή και τα αιγοπρόβατα που είχαν. Μιλούσαν την τούρκικη γλώσσα ( υπό την πίεση των Τούρκων φυσικά), ζώντας όμως ως χριστιανοί ορθόδοξοι. Κάτοικοι των άλλων πόλεων και χωριών του Πόντου τους αποκαλούσαν «τουρκόφονους» και η ονομασία τους αυτή διατηρείται μέχρι και σήμερα.
Μετά από μια μακρά περίοδο ειρηνικής συμβίωσης, η «παλίρροια» γύρισε και οι Τούρκοι εισέβαλαν στο χωριό. Μία πρόταση του προπάππου μου, που θυμάται ο παππούς μου ακόμα και σήμερα, δείχνει πόσο γρήγορα και απροσδόκητα χτύπησε η εισβολή αυτή, τους ανθρώπους στα χωριά της Πάφρας και μέσα σε αυτούς τον προπάππου μου και την οικογένειά του:
                
«Δεν προλάβαμε να τελειώσουμε ούτε τον Καβουρμά, ούτε το μέλι!»

Ο προπάππους μου μπόρεσε και κατέφυγε μαζί με άλλους χωριανούς στα βουνά και από εκεί και μετά ανήκε πλέον στους αντάρτες. Υπέφεραν από πείνα και γι’αυτό «έμπαιναν» σε τούρκικα χωριά, παίρνοντας μαζί τους ότι έβρισκαν και έπειτα τρέπονταν σε φυγή  μέσα στα βουνά και τα δάση όπου ένιωθαν προστατευμένοι. Η νύχτα ήταν σύντροφος τους στις επιθέσεις αυτές. Ο προπάππους μου έγινε ένας ισχυρός, γενναίος και ενεργητικός αντάρτης. Πολλοί άνθρωποι, μεταξύ αυτών και ορισμένοι πρόγονοι των κατοίκων του Ομαλού-Θρακικού Σερρών, στο οποίο εγκαταστάθηκε αργότερα αλλά και άλλων χωριών τριγύρω, ζητούσαν την βοήθεια του στις επιθέσεις ενάντια τούρκικων οικισμών. Μια άλλη φράση που έλεγε ο προπάππους μου συχνά και είχε άμεση σχέση με την επιτυχία αυτών των επιθέσεων είναι:
               
«Ο Καβουρμάς και το μέλι δεν μου τελείωσαν ποτέ!»

Έμοιαζε να έχει προσαρμοστεί στη ζωή του επαναστάτη ο προπάππους. Αλλά τους ανθρώπους που συλλάμβαναν σε αυτές τις επιθετικές ενέργειες, έτσι αναφέρει ο παππούς μου, τους πήγαιναν οι Τούρκοι στη θάλασσα, όπου μετά από τυραννία αρκετών ωρών, τους σκότωναν εν τέλη. Στην ερώτηση, πόσο καιρό ζούσε ο προπάππους στα βουνά, δεν είχε απάντηση. Πρέπει όμως να ήταν πολλά τα χρόνια τα οποία στιγμάτισαν μια ολόκληρη ζωή, με έντονο τρόπο, μιας που τα θυμόταν ακόμα, τόσα χρόνια μετά και τα διηγούνταν συχνά με ακρίβεια.
Όλες οι προσωπικές μου αναμνήσεις από τον προπάππου μου ως δισέγγονο, ακόμα και τόσα χρόνια αργότερα, δηλαδή μέχρι και την δεκαετία του ΄90, σχετίζονται με την αντάρτικη ζωή του. Τα τελευταία 10 χρόνια της ζωής του λοιπόν, πίστευε ότι βρισκόταν συνεχώς σε μάχες με τους Τούρκους, έφευγε από το σπίτι του στα βουνά του Μπέλλες και έπαιρνε μαζί το τουφέκι του ... Οι συγγενείς μου τον ψάχνανε μέρες στα βουνά. Δεν ξεσυνήθισε ποτέ την ζωή του αντάρτη. Συχνά αναγκάζονταν οι συγγενείς να τον κλειδώνουν στο σπίτι του για να αποφεύγουν το προφανές πρόβλημα της φυγής του. Αλλά παρ΄όλα αυτά, πολλές φορές κατάφερνε να ξεφύγει από τα πλοκάμια του «δήθεν κινδύνου». Όταν τον επισκεπτόμουν, ούτε δέκα χρονών ήμουν, τα καλοκαίρια στο σπίτι του, φώναζε συχνά πανικοβάλλοντας με: «Τούρκοι! Θα πεθάνω!», μέχρι που τελικά καταλάβαινε ότι είμαι ο δισέγγονος του…
Τον αδελφό του Βαλάντη τον σκότωσαν κάποιοι Τούρκοι πριν τον ξεριζωμό, όταν πήγαν να τον ληστέψουν. Ο προπάππους παντρεύτηκε την πρώτη σύζυγό του (το όνομα δεν είναι γνωστό στον παππού μου). Ωστόσο, πέθανε στον Πόντο. Αργότερα παντρεύτηκε την Παρθένα, αργότερα Λαμπριανίδου.

Στη συνέχεια, λέει ο πατέρας μου, όταν ξεκίνησε η επανάσταση ο προπάππους μου είχε συλληφθεί σε μια επαναστατική δράση και θα τον κρεμούσαν οι τούρκικες αρχές. Μπόρεσε όμως να σώσει τον εαυτό του και τη σύζυγο του, καθώς πήρε τη βοήθεια ενός Τούρκου, ο οποίος βοηθούσε τον ελληνικό πληθυσμό και τον φώναζαν «Αγά». Στέγασε και έκρυψε τους προπαππούδες μου. Η επιβίωση τους οφείλεται σε αυτόν.
Στη συνέχεια αναχώρησαν, μαζί με σμήνος άλλων εκτοπισμένων, για την Ελλάδα. Οι περισσότεροι προέρχονταν από τα ίδια χωριά της Πάφρας όπως ο προπάππους μου, με συνέπεια, σύμφωνα με την γιαγιά μου Σαββατού Λαμπριανίδου, να μεταναστέψουν ταυτόχρονα σχεδόν ολόκληρα χωριά, ακόμα και ολόκληρες περιοχές. Εγκαταστάθηκαν αργότερα, ως επί των πλείστων, στα ίδια χωριά της νέας πατρίδας και ξεκίνησαν τη νέα τους ζωή με παλιούς συγχωριανούς. Ο προπάππους μου ο Λάμπων ήταν 25 ή 26 ετών όταν συνέβη αυτό, γι 'αυτό πρέπει να ήταν περίπου στο έτος 1924. Λεπτομέρειες για το ταξίδι δεν είναι γνωστές. Μόνο ότι είχαν φτάσει με πλοίο στον Πειραιά, έπειτα στη Θεσσαλονίκη και από εκεί στην πόλη των Σερρών, η οποία ήταν τότε αραιοκατοικημένη. Αυτός ήταν άλλωστε και ο λόγος που επέλεξαν τη ζωή σε χωριό. Ζούσαν με παρόμοιες συνθήκες όπως γνώριζαν από την παλιά τους πατρίδα, λέει η γιαγιά μου με ενθουσιασμό, παρ΄όλο που αγαπάει την πόλη. Εγκαταστάθηκαν λοιπόν στην Άνω Βροντού Σερρών, όπου γεννήθηκε το 1925 ο παππούς μου Αβραάμ και αργότερα ο μοναδικός του αδερφός Ελευθέριος.
Λόγω του ξεριζωμού τους κανένα άλλο μέλος της οικογένειας δεν κατάφερε να επιζήσει, απ’ όσο γνωρίζουν οι απόγονοι.
Aπό την Άνω Βροντού αποφάσισαν να εγκατασταθούν, στο Θρακικό, λόγω των καλύτερων γεωργικών συνθηκών, το σημερινό Ομαλό-Θρακικό, ένα χωριό του νομού Σερρών. Ένας άλλος, ίσως πολύ πιο σημαντικός λόγος, όπως αναφέρθηκε από τον πατέρα μου, είναι το γεγονός ότι εκεί υπήρχαν επίσης χωριανοί από την Ευρένουσα, ή μάλλον τα γύρω μικρά χωριά της Πάφρας. Έτσι, μπορεί κανείς να παρατηρήσει ότι οι χωρικοί γύρω από τον Ομαλό-Θρακικό, όπως από το Ακριτοχώρι και τη Βυρώνεια, προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από την Πάφρα, μάλλον από ίδιες περιοχές κι έτσι αναγκάστηκαν να κάνουν ένα ταξίδι από κοινού, για την αναζήτηση ενός καλύτερου μέλλοντος.

Στην Ελλάδα ασχολήθηκε ο προπάππους μου, όπως και στην παλαιά πατρίδα του, με τη γεωργία και έλεγε πολλές ιστορίες από εκεί… είχε πολλά να αφηγηθεί. Ο παππούς μου, μετά το εγκεφαλικό του, δε θυμόταν να πει πια πολλά. Όμως ο πατέρας μου, μου είπε το εξής:
Ο προπάππους μου ήταν ακόμα στην Ευρένουσα και οι βιασμοί των κοριτσιών και των γυναικών, όπου ζούσαν στα ελληνικά χωριά, ήταν μέρος της καθημερινής τους ζωής. Μια μέρα ήταν κρυμμένος σε μια κρυψώνα επειδή είχαν σχεδιάσει ενέδρα από κοινού μαζί με άλλους. Άκουσε τη συζήτηση μιας ομάδας Τούρκων φαντάρων για το βιασμό μιας κοπέλας που ονομάζονταν Μαρία και έπραξαν οι ίδιοι. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του ίδιου, πήδηξε από έξω και κατάφερε να σκοτώσει τρείς από τους τέσσερεις με μια σφαίρα… Ένα ρωσικό όπλο με μεγάλη δύναμη πυρός, ήταν ο σταθερός σύντροφός του.
Είτε είναι αλήθεια είτε όχι, η ανδρεία, το θάρρος και η τόλμη ήταν σίγουρα μερικές από τις αρετές του. Όπως λένε για όλο τον πληθυσμό της Πάφρας, η οποία είχε παίξει σημαντικό ρόλο στην ιστορία του Πόντου.
Ο προπάππους μου είχε βάλει, σε περίπτωση επιστροφής του στην πατρίδα, χρήματα σε ένα κρησφύγετο. Αυτό, το σημάδεψε ανάλογα για να το βρει όταν θα ξαναγυρνούσε. Όταν επέστρεψε μετά από χρόνια για να ελέγξει την τύχη της οικογένειας και των φίλων του, δε βρήκε ούτε οικογένεια ούτε χρήματα. Μάλλον βρήκε όμως παλαιούς φίλους, επειδή λίγα χρόνια μετά το θάνατο του μας τηλεφώνησε ο γιος, προφανώς ενός φίλου του προπάππου μου. Ο Ισμαήλ, ο οποίος φάνηκε να γνωρίζει επίσης τον προπάππου μου. Μίλησε θερμά και με μεγάλο ενδιαφέρον με τον παππού μου, όπως και με απόλυτο ενθουσιασμό για τον προπάππου Λάμπων. Πολλές φορές προσκάλεσε τον παππού μου να πάει στην Πάφρα και στο παλαιό χωριό Ευρένουσα, όπου υπάρχει ακόμα το παλιό σπίτι. Πείστηκε μόνο όταν του είπε ο Ισμαήλ το εξής:
                «Φοβάσαι την Τουρκία! Δεν είσαι τόσο γενναίος όσο ο  πατέρας σου!»

Ποιός ακριβώς είναι ο Ισμαήλ και γιατί δείχνει τόσο ενδιαφέρον στην οικογένειά μας, δεν του έχει πει ποτέ.

Μήπως είναι ένας παλιός φίλος; 

Μήπως ένας συγγενής;

Ο προπάππους μου πέθανε το 1996 σε ηλικία 107 ετών μετά από μια πολύπλευρη και ενδιαφέρουσα ζωή κατά τη διάρκεια μιας, ιστορικά πολυτάραχης Ευρώπης και Μικράς Ασίας.


« ΤΕΧΝΗ  ΣΥΝΑΝΤΑ  ΙΣΤΟΡΙΑ – Η ΖΩΗ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ »


Ένα βιβλίο  το οποίο εκτυπώνετε αυτές της  μέρες , για να καταφθάσει  σύντομα της βιβλιοθήκες  μας.

Το οποίο έχω την χάρη, και να εκφράσω ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Φίλο μου και καταξιωμένο Λυράρη  και αγαπητό σε όλους μας Χρίστο Λαμπριανίδη για το απόσπασμα  που μας διέθεσε πριν καν βγει το Βιβλίο, με  τίτλο :
« Ηρωισμός ή θέληση για επιβίωση»
 αυτό το απόσπασμα επιμελήθηκε ο Χρίστος Λαμπριανίδης  και είναι ι ιστορία του παππού και προπάππου  του  . . .




Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites More